ทำความดี ผ่านประเพณีแห่ผีตลก หนึ่งเดียวในโลก

เปิดคติธรรม...เตือนมนุษย์...!!!ด้วยกุศโลบาย “ทำความดี ผ่านประเพณีแห่ผีตลก หนึ่งเดียวในโลก...!!!

หลายคนอาจจะไม่เคยได้ยินหรือไม่เคยเห็น หรือจะคุ้นเคยกันก็แต่เทศกาลประเพณีผีตาโขน แต่ก็ยังมีผู้คนอีกไม่น้อยที่ให้ความสนใจและร่วมประเพณีแห่ผีตลก…

ประเพณีแห่ผีตลก เป็นประเพณีของชาวอุตรดิตถ์ อำเภอท่าปลา ที่ปฏิบัติสืบทอดกันมาหลายชั่วคนและสืบทอดกันมาอย่างสม่ำเสมอเป็นประจำทุกปี โดยเมื่อถึงช่วงวันออกพรรษาชาวบ้านจะนำขบวนแห่ดอกไม้ ต้นกล้วย พร้อมกับตีกลองตีฆ้องให้เกิดเสียงดังเพื่อเป็นการเรียกผีเปรตผีนรกให้ขึ้นมารับส่วนบุญที่ชาวบ้านได้มอบให้ไป และก็จะเดินขบวนแห่ดอกไม้เหล่านี้ไปจนถึงศาลาเทศน์มหาชาติเพื่อทำการตกแต่ง โดยระหว่างแห่นั้นเหล่าภูตผีปีศาจก็จะร่วมแห่ขบวนรับส่วนบุญไปด้วย แต่เมื่อขบวนแห่เข้าสู่บริเวณศาลาเทศน์มหาชาติถึงตอนนั้นเหล่าผีเปรตผีนรกที่ร่วมขบวนแห่มาก็จะหนีหายไป…

จุดประสงค์ของประเพณีผีตลก มีจุดมุ่งหมายเพื่อเป็นการสืบทอดพระพุทธศาสนาให้ยั่งยืนสืบไป โดยเน้นให้สำนึกว่าการทำความชั่วนั้นจะไปเกิดเป็นผีเปรต ผีนรกที่คอยเที่ยวขอส่วนบุญ เป็นการเตือนสติคนไม่ให้ทำความชั่ว ทำบาป เมื่อตายไปก็จะเกิดเป็นสิ่งมีรูปร่างน่าเกลียดน่ากลัว และจะช่วยย้ำให้ผู้คนช่วยกันทำความดี ละเว้นสิ่งชั่วร้ายไม่ดี เรียกได้ว่าก็เป็นกุศลโลบายของคนโบราณที่ช่วยเตือนสติให้คนหมั่นทำความดีผ่านประเพณีที่สืบทอดต่อกันมา ซึ่งก็รวมไปถึงการทำบุญด้วยจิตศรัทธาของชาวพุทธด้วยนั่นเอง ซึ่งแม้ตัวประเพณีจะขาดหายและเปลี่ยนแปลงไปบ้างตั้งแต่ครั้งเมื่อสร้างเขื่อนสิริกิติ์ เมื่อปี พ.ศ. 2513 ทำให้ชาวบ้านต้องย้ายถิ่นที่อยู่อาศัย ส่งผลให้จำเป็นต้องกระจัดกระจายกันไปต่างบ้านต่างตำบล จึงเป็นสาเหตุให้รายละเอียดบางอย่างของประเพณีแห่ผีตลกขาดหายและเปลี่ยนแปลงไป…

ลักษณะของหัวผีตลกนั้นจะทำด้วยไม้ไผ่สาน  จากนั้นตกแต่งหน้าตาด้วยกาบมะพร้าว ทำเป็นคิ้ว ปาก จมูก  ส่วนลูกตานั้นทำด้วยลูกมะเขือ  มัดด้วยตอก ห่อด้วยจีวรพระ  เมื่อตกแต่งหัวเสร็จแล้วก็ก็แต่งแต้มหน้าตาให้ดูน่ากลัวด้วยสีเท่าที่หาได้  เช่น  เขม่าหม้อ  สีคราม สีจากเปลือกไม้ต่างๆ

โดยชาวบ้านเล่าให้ฟังว่าในสมัยก่อน ผู้ที่สานหัวจะต้องมีการยกครู  โดยใช้เงิน 12  บาท เหล้า 1 ขวด ธูปเทียน ส่วนผู้ที่สวมหัวผีตลกจะต้องเป็นชายอายุ 20 ปีขึ้นไป หรือไม่ก็เป็นฆราวาสที่บวชเรียนมาแล้ว แต่งตัวเป็นผีไปร่วมงานแห่เข้าไปทำพิธีในป่าช้า และต้องพรมน้ำมนต์ก่อนสวมหัวผี พร้อมแต่งกายด้วยเสื้อผ้าที่ทำมาจากเศษจีวรเก่า ตกแต่งส่วนหัวผีด้วยเส้นผมคนตาย ใช้มะเขือเป็นลูกตา ฯลฯ ใครใส่หัวผีหัวใดก็จะเก็บไว้เป็นความลับไม่บอกให้ใครรู้ 

จากนั้นจึงนำเครื่องบูชา อาทิ ไข่ต้ม หมากคำ พลูใบ ไปกล่าวเชิญให้วิญญาณภูติผีในป่าช้าออกเล่นสนุกด้วยกัน  ผีตลกเริ่มต้นการแห่จากวัดไปตามบ้านต่างๆ เพื่อรวมกัณฑ์เทศก์และแห่ไปวัดโดยที่ผีตลกจะไม่เข้าไปในบ้านของชาวบ้านแต่จะเล่นอยู่นอกบ้าน และหลังจากเสร็จงานผู้ที่สวนหัวผีตลกนั้นต้องอาบน้ำมนต์ธรณีสาร เพื่อชำระล้างสิ่งอัปมงคล หลังจากนั้นก็เผาหัวผีทิ้ง  แล้วจึงเสร็จสิ้นพิธีการแห่ผีตลก แต่ปัจจุบันป่าช้าอย่างแต่ก่อนไม่มีแล้ว จึงทำหัวผีตลกกันที่วัด และ การสวมหัวผีตลกจะใช้ใครก็ได้ที่เป็นผู้ชายไม่จำกัดอายุประเพณีแห่ผีตลกของ จ.อุตรดิตถ์ สำหรับผู้ที่สนใจอยากร่วมทำบุญทำความดีผ่านประเพณีที่ดีงามที่สืบสานมาหลายชั่วอายุคน เมื่อถึงออกพรรษาครั้งหน้าก็อย่าลืมหาเวลามาร่วมขบวนแห่ผีตลกกันบ้างนะครับ…

ขอบคุณแหล่งข้อมูลจากนิตยสารเซียน